Vorig jaar stierven 759 mensen in het Nederlandse verkeer, het hoogste aantal in twintig jaar. Wat opvalt in de cijfers van kennisinstituut SWOV: de stijging zit vrijwel volledig bij fietsers. Er kwamen 281 fietsers om het leven, 84 meer dan in 2024, en die toename concentreert zich bij mannen van 70 jaar en ouder. Voor automobilisten is dat geen ver-van-mijn-bed-show. Wie achter het stuur zit, deelt de weg met een groep die kwetsbaarder is dan ooit.
Waarom vooral fietsers het slachtoffer worden
Het aantal verkeersdoden onder automobilisten daalde juist licht, mede dankzij strengere veiligheidseisen voor auto's: betere kreukelzones, meer airbags, standaard noodremassistentie. Maar diezelfde veiligheidswinst werkt averechts voor de fietser ernaast. Auto's worden zwaarder, vooral door de opmars van elektrische modellen met dikke accupakketten, en een botsing met een zwaardere auto is voor een fietser simpelweg minder goed te overleven.
Daar komt bij dat Nederlanders langer blijven fietsen. Waar eerdere generaties op hun zeventigste vaak overstapten op de auto of gewoon minder de weg op gingen, blijven veel ouderen nu actief fietsen, ook op de e-bike. Een val of botsing die een jongere fietser met een schrik afsluit, is voor een oudere lichaam vaak fataal.
Zwaardere auto's, groter risico voor de ander
Het gewicht van een auto bepaalt voor een groot deel hoeveel schade een botsing aanricht. Een compacte elektrische SUV kan zomaar 300 tot 500 kilo zwaarder zijn dan het benzinemodel dat hij vervangt. Voor de inzittenden is dat gunstig, voor een fietser of voetganger juist niet. SWOV wijst er in het eigen onderzoek op dat de stijgende trend in fietsdoden niet op zichzelf staat, maar samenhangt met de manier waarop het Nederlandse wagenpark verandert.
Dat betekent niet dat je een lichtere auto moet kopen. Het betekent vooral dat het extra gewicht vraagt om extra voorzichtigheid, juist op plekken waar auto's en fietsers elkaar kruisen: rotondes, kruispunten zonder verkeerslichten, en de smalle straten in oudere woonwijken.
Wat je als automobilist concreet anders kunt doen
Een paar gewoontes maken echt verschil. Bouw bij het naderen van een rotonde of kruising standaard een extra check in voordat je optrekt, ook als je voorrang hebt. Fietsers, en zeker oudere fietsers op een e-bike, zijn sneller dan je verwacht en niet altijd voorspelbaar in hun manoeuvres. Houd bij het inhalen van een fietser minstens anderhalve meter afstand, zoals de wettelijke richtlijn ook voorschrijft, en geef die ruimte extra ruim als het waait of regent.
Check ook je dode hoek bewuster bij het afslaan. Veel ongevallen met fietsers gebeuren niet op de rechte weg, maar op het moment dat een auto afslaat en de fietser die rechtdoor gaat over het hoofd ziet. Wie zijn rijvaardigheden bijhoudt en dit soort routines inslijpt, reageert sneller op het moment dat het erop aankomt.
De e-bike verandert de rekensom
Een groeiend deel van de fietsers rijdt tegenwoordig met trapondersteuning, en dat verandert de snelheden waarmee je als automobilist rekening moet houden. Een e-bike haalt met gemak 25 tot 30 kilometer per uur, aanzienlijk sneller dan de fietser waar je als automobilist van uitgaat. Op plekken waar je vroeger met een blik kon inschatten of je veilig kon invoegen of afslaan, is die inschatting nu vaker fout. Vooral bij oudere e-bikers levert dat een gevaarlijke combinatie op: hogere snelheid, maar een lichaam dat een val minder goed opvangt.
Afleiding blijft daarbij een sluipend probleem. Het Openbaar Ministerie meldde dit jaar een flinke toename van boetes voor gevaarlijk rijgedrag, van bellen achter het stuur tot door rood rijden. Wie zijn telefoon tijdens het rijden laat liggen, wint niet alleen een boete, maar ook een fractie van een seconde extra aandacht die net het verschil kan maken bij een onverwacht overstekende fietser.
Nu de dagen weer korter worden, telt elke seconde extra
Precies in de maanden die eraan komen, wordt dit verschil het meest voelbaar. Zodra de klok terugdraait en de schemer vroeger invalt, wordt een fietser zonder goede verlichting op een donkere provincieweg lastiger te zien dan je denkt, en heb je als automobilist minder tijd om te reageren op een onverwachte beweging. Ervaren verkeersdeskundigen wijzen er steeds op dat het aantal ongevallen met fietsers in het najaar en de winter traditioneel oploopt, precies de periode waarin oudere fietsers vaker kiezen voor rustigere routes en juist daardoor op minder overzichtelijke kruisingen terechtkomen.
Dit is waar je morgen op kunt letten
De cijfers van 2025 zijn geen reden om achter het stuur in paniek te raken, maar wel om je rijgedrag scherp te houden op de momenten die er echt toe doen. Vertraag net iets eerder bij een rotonde met fietsers. Kijk twee keer om voordat je een portier opent langs de stoeprand. En besef dat de fietser naast je, zeker als die wat ouder is, minder marge heeft om een fout van jou te herstellen dan jijzelf. Wie dat besef meeneemt in dagelijkse ritjes, doet meer voor de verkeersveiligheid dan welke maatregel op papier ook. Meer praktische tips om ongelukken te voorkomen vind je in ons overzicht.